Işık, fo­toğ­ra­fı et­ki­le­yen en önem­li öğe­dir. Işık kay­na­ğı­nın bü­yük­lü­ğü de fo­toğ­ra­fı­nı­zı et­ki­le­yen di­ğer bir et­ken­dir. Et­ki­li fo­toğ­raf­lar için fo­toğ­raf­çı­lar ken­di­le­ri­ni sü­rek­li ışık ko­nu­sun­da eği­tir, is­te­dik­le­ri et­ki­yi bu yol­la ya­rat­ma­ya ça­lı­şır­lar. Çar­pı­cı fo­toğ­raf­lar el­de et­me­nin bir yo­lu da ışık kay­na­ğı­nın yö­nü­nü doğ­ru kul­lan­mak­tan ge­çer. Fo­toğ­ra­fa ye­ni baş­la­yan bir­çok ki­şi ışık kay­na­ğı­nı, ço­ğun­luk­la da gü­ne­şi, ar­ka­la­rı­na ala­rak çe­kim ya­par­lar. Böy­le­ce çar­pı­cı fo­toğ­raf­la­rın el­de edi­le­bi­le­ce­ği ters ışı­ğı kul­lan­ma im­ka­nı­nı da or­ta­dan kal­dır­mış olur­lar. Biz de bu dos­ya­mız­da ışık kay­na­ğı­nı kar­şı­mı­za ala­cak ve et­ki­li si­lü­et fo­toğ­raf­la­rı el­de et­mek için kü­çük ipuç­la­rı ve­re­ce­ğiz.

“Işı­ğa doğ­ru”Fran­sız­ca bir te­rim olan con­tre-jo­ur, “ışı­ğa doğ­ru” an­la­mı­na gel­mek­te olup fo­toğ­raf­çı­lık­ta ana ışık kay­na­ğı­na kar­şı çe­kil­miş olan ko­nu­la­rı ta­nım­la­mak­ta kul­la­nı­lır. Işık kay­na­ğı az ve­ya çok ko­nu­nun ar­ka­sın­da­dır ve onu ar­ka­dan ay­dın­la­tır, göl­ge­ler ka­me­ra­ya doğ­ru uzar. Di­ğer ay­dın­lat­ma şe­kil­le­ri­ne gö­re ko­nu kon­tras­tı da­ha yük­sek­tir. Ters ışık, en dra­ma­tik ışık for­mu­dur. İfa­de ve at­mos­fer kuv­vet­len­dir­me­de et­kin­dir. Di­ğer ta­raf­tan bü­tün di­ğer ay­dın­lat­ma şe­kil­le­ri­ne gö­re da­ha inan­dı­rı­cı bir me­kan ve de­rin­lik his­si ve­rir. Ob­je­nin ar­ka­sın­dan ge­len ters ışı­ğın kul­la­nı­mı, çok be­ce­ri is­ter; an­cak, or­ta­ya çı­ka­cak et­ki­le­yi­ci so­nuç­lar ça­ba­la­rı­nı­za de­ğe­bi­lir.

Ters ışık­la çe­ki­le­bi­le­cek ko­nu­lar Ters ışık­la ça­lış­ma­ya baş­la­ma­nın en ko­lay yo­lu gü­ne­şi kar­şı­nı­za alıp ağaç, yap­rak, çi­çek gi­bi sık­lık­la rast­la­ya­bi­le­ce­ği­niz ko­nu­lar­la işin tek­ni­ği­ne ha­kim ol­mak için çe­şit­li de­ne­me­ler yap­mak. Ko­nu­la­rın çi­çek ve yap­rak ör­nek­le­rin­de ol­du­ğu gi­bi ışık ge­çir­gen ol­ma­sı et­ki­li fo­toğ­raf el­de et­me­ye yar­dım­cı ola­cak­tır.

Por­tre ça­lış­ma­la­rı da ters ışık­la de­ne­ne­bi­lir, sı­cak ren­gin ve ke­nar ışı­ğı­nın saç­lar et­ra­fın­da oluş­tu­ra­ca­ğı et­ki gö­rü­le­bi­lir. An­cak böy­le­si ça­lış­ma­lar­da ters ışık ne­de­niy­le yüz böl­ge­sin­de olu­şa­cak ka­rar­ma­la­rı ön­le­mek için yan­sı­tı­cı­lar­dan ve­ya dol­gu flaş­lar­dan ya­rar­la­nıl­ma­sı ge­rek­li ol­du­ğu unu­tul­ma­ma­lı­dır.

Ters ışık­ta çe­kim yap­mak için me­kan­lar da kul­la­nı­la­bi­lir. İç ve dış böl­ge­ler ara­sın­da­ki ışık fark­lı­lık­la­rı ile en­te­re­san so­nuç­lar el­de ede­bi­lir­si­niz. Gü­ne­şin par­lak ol­du­ğu gün­ler, bu­lut­suz gök­yü­zü ve güç­lü ar­ka ışı­ğı ne­de­niy­le ters ışık­ta ya­pı­la­cak çe­kim­ler için ol­duk­ça el­ve­riş­li­dir. Silüet fo­toğ­raf­la­rın­da ise en­te­re­san şe­kil­leri olan ko­nu­la­rı fo­toğ­raf­la­mak, ör­ne­ğin ya­pı­lar­la işe baş­la­mak ve göz eği­til­dik­çe di­ğer ko­nu­la­ra yö­nel­mek uy­gun ola­cak­tır. Si­lü­et ola­cak olan ob­je­nin de­tay gö­rün­me­ye­cek ka­dar si­yah ol­ma­sı ve kon­tür hat­la­rın­dan ne ol­du­ğu­nun ve ne yap­tı­ğı­nın bel­li ol­ma­sı, si­lü­et fo­toğ­raf­la­rı çe­ki­lir­ken kul­la­nı­la­cak ob­jek­tif ve ışı­ğın öl­çü­le­ce­ği böl­ge­nin önem­li ol­du­ğu unu­tul­ma­ma­lı­dır.

Ters ışık ve poz öl­çü­müTers ışık­ta ya­pı­la­cak poz öl­çüm­le­ri, fo­toğ­raf­çı­nın oluş­tu­ra­ca­ğı et­ki­ye de bağ­lı­dır. Ör­ne­ğin bir silüet fo­toğ­ra­fı çe­kil­mek is­te­ni­yor­sa ışık öl­çü­mü­nün di­rek ola­rak ar­ka plan­dan ya­pıl­ma­sı ve poz de­ğer­le­ri­nin ma­ki­ne­ye ki­lit­len­me­si ge­re­kir. Ters ışık­lı çe­kil­miş fo­toğ­raf­lar­da öl­çü­mün fon­dan ya­pıl­ma­sı ile silüet fo­toğ­raf­la­rı el­de edi­lir­ken ko­nu­dan ya­pı­lan öl­çüm­ler ar­ka plan­da pat­la­ma­la­ra ne­den ola­cak, eğer ışık kay­na­ğı ko­nu­nun ar­ka­sı­na sak­la­nır­sa göl­ge­ler­den olu­şan iz­ler ve do­ku­lar or­ta­ya çı­ka­cak­tır.

ilüet fo­toğ­raf­la­rın­da çe­kim için 100mm odak uzak­lı­ğı­na sa­hip bir ob­jek­tif kul­la­nıl­dı­ğı­nı var­sa­ya­lım. Ters ışık kay­na­ğı ola­rak ör­ne­ğin doğ­mak­ta ve­ya bat­mak­ta olan gü­neş se­çil­miş­se, te­le ob­jek­tif­le­rin gö­rün­tü­yü bü­yüt­me özel­li­ği ne­de­niy­le ma­ki­ne po­zo­met­re­si do­ğal ola­rak bu oran­la­rı bü­yü­tül­müş ışık kay­na­ğı­nı he­sa­ba ka­ta­rak ya­pa­cak­tır. So­nuç ise gü­ne­şin ko­yu tu­run­cu ve­ya kır­mı­zı bir yu­var­lak ola­rak gö­zük­tü­ğü, ka­re­nin di­ğer bö­lüm­le­ri­nin sim­si­yah ol­ma­sa bi­le ka­rar­dı­ğı bir fo­toğ­raf ola­cak­tır. Silüet el­de edil­mek is­te­ni­len ko­nu da­hi et­ra­fın­da­ki ka­ran­lık ne­de­niy­le si­lin­miş ola­bi­le­cek­tir. Bu ne­den­le te­le ob­jek­tif­le silüet fo­toğ­raf­la­rı çe­kil­mek is­te­ni­yor­sa, öl­çü­mün ışık kay­na­ğı­nın ya­nın­dan ya­pıl­ma­sı, öl­çüm anın­da ba­ka­ca kay­na­ğın da­hil edil­me­me­si ge­rek­mek­te­dir. Öte yan­dan 24 mm, 28mm ya da 35mm gi­bi ge­niş açı­lı ob­jek­tif­ler­le ça­lı­şı­lı­yor­sa, kom­po­zis­yon oluş­tu­ru­la­rak çe­kim ya­pı­la­bil­me­si müm­kün­dür.

Eğer ön­de­ki ko­nu­nun ye­ter­li ışık al­ma­sı ar­zu edi­li­yor­sa yak­la­şık öl­çüm yap­mak, po­zo­met­re­nin öner­di­ği de­ğer­le­ri ma­ki­ne­ye ki­lit­le­mek ge­rek­mek­te­dir. Nok­ta öl­çüm de ya­pı­la­bi­lir. 300mm ve­ya 400mm’lik ob­jek­tif­le ya­pı­la­cak mer­kez ağır­lık­lı öl­çüm de nok­ta öl­çüm ni­te­li­ğin­de ola­cak­tır.Az poz­la­ma ile ters ışı­ğın bir­leş­me­si de, çe­ki­ci fo­toğ­raf­lar or­ta­ya çı­ka­ra­bi­lir. Ör­ne­ğin ters ışık alan bir son­ba­har yap­ra­ğı­nı dü­şü­ne­lim. Muh­te­me­len bu yap­rak ol­duk­ça kar­ma­şık bir ar­ka pla­na da sa­hip ola­cak­tır. Ar­ka plan he­sa­ba ka­tıl­mak­sı­zın yal­nız­ca yap­rak­ta­ki ışık­lı kı­sım­dan ya­pı­la­cak oku­ma ile fon ka­ra­ra­cak, fo­toğ­raf kom­po­zis­yo­nun ka­rı­şık­lı­ğın­dan kur­tul­muş ola­cak, ışık un­su­ru ta­sa­rı­mın ya­ra­tı­cı bir öğe­si ola­rak kul­la­nı­la­bi­le­cek­tir.

Ters ışı­ğın avan­taj­la­rı• Kar­ma­şık bir man­za­ra­yı ob­je­yi vur­gu­la­ya­rak sa­de­leş­ti­rir.• Por­tre­ler­de, ko­nu­yu da­ha gü­zel gös­te­ren bir ışık ha­le­si oluş­tu­rur.• Man­za­ra­la­ra kuv­vet­li göl­ge­ler ek­ler.

Ters ışı­ğın de­za­van­taj­la­rı• Ko­yu renk bir ob­je­de, ay­rın­tı­lar ek­sik ka­lır.• Ob­jek­tif­te iç yan­sı­ma­ya ne­den olur. Bu da dü­şük kon­tras­ta ve fo­toğ­raf üze­rin­de ışık le­ke­le­ri­ne yol açar. Fo­toğ­raf ma­ki­ne­ni­zi ob­jek­ti­fe göl­ge ya­pa­cak, ama bu ara­da gö­rün­tü­ye gir­me­ye­cek şe­kil­de bir göl­ge­lik (pa­ra­so­ley), eli­niz ya da bir ki­tap ile göl­ge­le­ye­rek, iç yan­sı­ma­ya en­gel ola­bi­lir­si­niz.• Ters ışık ile ba­şa çık­mak için poz­la­ma de­ğe­ri­ni kul­lan­mak, aşı­rı par­lak ar­ka pla­na yol açar.Ters ışık fo­toğ­raf­la­rı için kü­çük ipuç­la­rı• Ön plan­da ağaç, tek­ne ve­ya bir in­san olan gün­ba­tı­mı gö­rün­tü­le­rin­de dra­ma­tik bir silüet el­de et­mek için, fla­şı ka­pa­tın ve -1.0 ve­ya -2.0 poz­la­ma de­ğe­ri kul­la­nın.• Ob­je­ni­zi tam ma­na­sıy­la gös­ter­mek için, +0.5 ve­ya +1.0 poz­la­ma de­ğe­ri (ve­ya ma­ki­ne­ni­zin ters ışık den­ge­le­me düğ­me­si­ni) kul­la­nın. Bu du­rum­da ar­ka plan, aşı­rı ay­dın­lık ola­bi­lir.• Dol­gu fla­şı kul­la­nın. Ke­nar­da par­la­yan “ışık ha­le­si” ol­ma­sı­nı is­te­di­ği­niz por­tre­ler­de, göl­ge­le­ri ay­dın­lat­mak ve­ya silüete en­gel ol­mak is­te­di­ği­niz­de, ku­sur­suz bir se­çe­nek­tir.• Işı­ğı ob­je­ni­ze ge­ri yan­sıt­mak için, be­yaz bir yan­sı­tı­cı kar­ton kul­la­nın. Bu yön­tem, özel­lik­le ya­kın plan çe­kim­ler­de (ör­ne­ğin bir çi­çe­ği çe­ker­ken) kul­la­nış­lı­dır.• Ko­nu­ya iyi­ce yak­la­şın. Ters ışık alan ob­je­niz­le çer­çe­ve­yi dol­du­run ki da­ha par­lak olan çev­re ışı­ğı, ma­ki­ne­ni­zi ya­nılt­ma­sın.

Fotoğraf: Servet Çınar